Anket Şirketlerinin Seçimlere Etkisi

0
238

24 Haziran seçimlerine 10 gün kala televizyon, gazete ve sosyal medyada sıkça “seçim anketi” sözünü duyuyoruz. Televizyondaki hararetli tartışma programlarına katılan x araştırma şirketinin sahibine konuşmacı olarak söz veriliyor. Hatta tartışılan konu hakkındaki farklı görüşlerden iki insanın karşı karşıya oturduğu stüdyoda, her iki tarafta da birer anketçi görüyoruz. Gazetelerde köşe yazarlarının “Bakın; bu anket şirketinin yaptığı araştırma sonuçları sürekli olarak benim söylediklerimi destekliyor” benzeri cümlelerle anket sonuçlarını referans verdiğine şahit oluyoruz. Hâlihazırda sosyal medyada da herkes anket yapabiliyor ve minik bir anketör olabiliyor.

Genel olarak araştırma, anket veya danışmanlık gibi isimler alan bu şirketler, partiler ve adaylar için yılın belli bölümlerinde kamuoyu yoklamaları yapmaktadır. Mevcut durumu öğrenmek, atılacak adımlara yönelik muhtemel desteği ölçmek ve halkın tepkisini görmek için partiler veya adaylar şirketlere başvurarak hizmet almaktadır. Araştırmalar sonucu elde edilen veriler analiz edilerek müşteriye sunulmaktadır.

Ayrıca anket şirketleri, seçimler yaklaşırken kamuoyuna sundukları verilerle toplumu bilgilendirmeye ve durumu özetlemeye çalışır. Bu yazımızda birkaç araştırma şirketinin sunduğu tahminler ve bu tahminleri yaparken siyasi yönelimlerinden ne kadar etkilendiklerini göstermeye çalışacağız.

İlk olarak A&G araştırma şirketi ile başlayalım. Adil Gür’ün sahibi olduğu şirket 24 Haziran seçimlerinde Cumhur İttifakı’nın %57 oy oranıyla ilk turda ipi göğüsleyeceğini açıkladı. Aynı şirket geçtiğimiz sene yapılan referandumda da “Evet” oylarının oranını %60.8 olarak açıklamıştı. Hükümete yakınlığı ile bilinen Adil Gür, referandumda en fazla yanılan anketçi olmuştu.

Bir diğer şirket olan Piar Araştırma’nın, Mayıs ayında yaptığı çalışmaları esas alarak yayınladığı ankette AK Parti %34, MHP %7, CHP %23, İYİ Parti %17, HDP %14, ve SP ise %2 oranında görülüyor. Kadir Atalay’ın sahibi olduğu şirket seçimlerin 2019’dan önce olacağını ve erken seçimi Devlet Bahçeli’nin isteyeceğini açıklamıştı. Muhalif kimliği ile tanınan şirketin ilk izlenimi için, 24 Haziran seçimleri oldukça önemli olacaktır.

Denge Araştırma, hükümetin özel olarak çalıştığı anket şirketlerinden biridir ve AK Parti’ye düzenli olarak anket sonuçları sunmaktadır. 24 Haziran seçimleri için yapılan ankette Cumhur İttifakı %57 oy alırken, cumhurbaşkanı adayı Recep Tayyip Erdoğan’ın ise %60 bandına dayandığını açıklanmıştır. AK Parti İstanbul milletvekili Zeynep Karahan Uslu şirkete danışmanlık yapmaktadır.

Seçim anketleri arasında en dikkat çekici araştırma sonuçlarını ise Remres Araştırma kamuoyuna sunmuştur. Şirket seçimle ilgili anket yayınlayan tüm şirketler içinde, cumhurbaşkanı adayı Erdoğan’ın oy oranını en düşük gösteren şirket olmuştur. Araştırmaya göre muhalefet Meclis’te çoğunluğu kazanırken, seçim ikinci tura kalmaktadır.

Metropoll, ORC, Gezici, Pollmarki, Anar, Genar, Konsensus, Sonar, Konda, Kamar, Estima ve Akam Araştırma şirketleri de çeşitli seçim anketleri yaparak sonuçlarını kamuoyuna sunmuştur.

Peki ama seçim anketleri seçmen üzerinde nasıl bir etki yaratabilir?

Seçim anketlerinin seçmen üzerindeki etkisi bilimsel olarak açıklanmış ve beş temel sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. İlki yenilmişlik ve kamçılama etkisidir. Bu etkiye göre seçmen kamuoyu araştırmalarında önde gözüken parti veya adayı değil, sözü edilen araştırma sonuçlarına göre daha alt sıralardaki partiyi veya adayı destekleme eğilimindedir. Bu durum, romantik eğilimlerin yaygın olduğu toplumlarda daha etkili görülmektedir.

İkinci etkilenme türünde ise, seçim kampanyası döneminde yayınlanan kamuoyu araştırmaları hangi parti ya da adayı önde gösterirse, özellikle kararsız seçmenler bu parti veya adayı destekler. Seçmenin bu yönde etkilenmesi “bandwagon” olarak adlandırılmaktadır.

Bumerang etkisine göre ise, araştırma sonuçlarının kendi adaylarını veya partilerini oldukça önde gösterdiğini gören seçmenler, kaybeden tarafa sempati duyup desteklerini kaybeden adaya doğru kaydırabilecekleri gibi, bu seçmenlerden bir kısmı kendi adaylarının veya partilerinin kazanacağına kesin gözüyle baktıkları için mücadeleyi bırakabilir ve seçimde oy kullanma zahmetine bile katlanmayabilirler.

Dördüncü etkilenme türü toparlanma etkisidir. Kamuoyu araştırmaları sonuçları seçime katılan küçük partilerden birinin oy oranının giderek arttığını gösteriyorsa, bu partinin seçimi kazanamayacağı düşüncesiyle diğer partilere yönelen seçmen tekrar eski partileri lehine oy kullanmaya karar verebilirler. Bu etki, meclisteki parti çeşililiğinin artabileceği dönemlerde araştırma şirketlerinin başvurduğu bir yöntemdir. Küçük partilerin büyük bir atağa kalktığı iddia edilerek seçmenin oyu bu partilere çekilmeye çalışılır.

Beşinci ve son etkilenme türü olan tedbirli oy etkisine göre ise seçmen oyunu tuttuğu partiye göre değil, kamuoyu araştırmalarının sonucuna bakarak üstün gözüken partiye verir. Burada seçmen sürüden ayrılmak ve dışlanmak istemez. Bandwagon etkisi ile farkı ise; bandwagon etkisinde oyunu araştırma sonucuna göre değiştirenler kararsız seçmen iken, tedbirli oy etkisine uğrayan seçmen kararsız değildir. Suskunluk sarmalı kavramıyla açıklanan bu durum, insan davranışlarını inceleyen bilim insanları tarafından açıklanmaktadır.

Sonuç olarak, anket şirketlerinin yaptıkları araştırmalarla elde ettikleri sonuçlar iki şekilde okunabilir. İlki, yapılan araştırma gerçekten kamuoyu araştırmalarının yayınlanma koşullarına uygun olan ve herhangi bir dış etkenden etkilenmeyen araştırmalardır. Oldukça nadir rastladığımız bu araştırmalar hakkında, sayılarının artmasını dilemekten başka söylenecek hiçbir şey yoktur. Bu tür etik kaygıların gözetilmediği araştırmalara imza atan araştırma şirketlerinin asıl amacı manipülasyon yapmaktır. Seçmeni etkileyerek oy tercihlerinde, aleyhte veya lehte bir değişiklik sağlayabilmektir. Yapılan araştırmalar üzerinden seçmeni etkilemeye çalışmak ile medya üzerinden bu anketleri halka sunmak arasında oldukça ince bir çizgi bulunmaktadır.

Cevap Ver

Please enter your comment!
Please enter your name here